Nakit Var Sanılırken Şirket Neden Sıkışır?
Bilançoda kâr görünürken kasanın boşalması, toptancı ve perakendeci işletmelerde sık görülür. Tahsilat vadesi uzar, tedarikçi ve maaş ödemeleri peşin çıkar; kredi taksiti aynı haftaya denk gelirse “nakit var sanılır” tablo çöker.
Özet:
Sorun çoğu zaman satış eksikliği değil; gelirin nakde dönüşme takvimidir.
Bankanın Gördüğü Yer
Patron der ki: “Bilançoda kâr var, kasada para yok”
Banka sorar: “nakit sıkışıklığı kobi rakamı nakde ve geri ödeme kaynağına nasıl bağlanıyor?”
Patron der ki: “Toptan satış patronu olarak tabloyu netleştirmek istiyoruz.”
Banka sorar: “Netleştirmek yetmez; banka diliyle konuşmalı.”
Sorunun Kökü
Kök teşhis: sorun genelde ürün seçmek değil, gerekçeyi kuramamaktır. Banka ürün satmaz; risk okur. Banka ciro, teminat ve geçmişi tek tabloda okur; geri ödeme kaynağı görünmüyorsa limit veya vade talebi zayıf kalır.
Komite tek cümle ister: bu para neden gerekli, hangi kaynakla geri dönecek. Cevap tabloda yoksa görüşme uzar.
En Sık Yapılan Hatalar
- Alacak–stok–borç üçgeni
- Vade uyumsuzluğu
- Görünür nakit tuzakları
- Sadece faiz veya orana bakıp net nakit etkisini görmemek.
- Vadeyi tahsilat ve borç takvimiyle eşleştirmemek.
Karar notu:
Burada önemli olan tek rakam değil; rakamın nakit, risk ve geri ödeme gücü üzerindeki etkisidir.
Nasıl Hesaplanır?
Formül ezberlemeyin. Önce şu dört soruya cevap verin: para nerede kilitleniyor, maliyet nerede oluşuyor, vade nerede baskı yaratıyor, risk hangi ayda büyüyor?
Aylık nakit giriş–çıkışını, borç servisini ve vade dağılımını yan yana koyun. Hesap sonucu tek başına karar değildir; kırılma noktasını gösterir.
DrFin yaklaşımı: banka–patron boşluğunu sayıya çevirmek. Bu konuda önce okuma, sonra hesap ve dosya gelir.
DrFin Hesaplama Araçlarıyla Kontrol Edin
Aşağıdaki araçlar bu konuyu sayıya çevirir:
Bu Sonuç Ne Anlama Gelir?
Çıktıyı üç banda okuyun: güvenli, sınırda, riskli. Güvenli bölgede bile vade uyumsuzluğu nakit kırılmasına yol açabilir. Sınırda bölgede banka ek teminat veya kısa vade ister. Riskli bölgede yeni borç yerine yapı düzeltilir.
Banka risk mi fırsat mı diye bakar; patron nakit mi zaman mı diye sorar. İkisi aynı tabloda buluşmazsa karar gecikir.
Ne Zaman Dosyaya Çevrilmeli?
Rakam netleşti ama kurum dili hâlâ zayıfsa dosya gerekir. Tek başına hesap yetmez; gerekçe, vade ve geri ödeme kaynağı aynı dosyada anlatılmalıdır.
İlgili hizmet: Nakit akışı analizi
Son Karar
Yapılacak: önce hesap, sonra tek cümlelik gerekçe — bu para neden gerekli, hangi kaynakla geri dönecek.
Yapılmayacak: oran veya teminat tek başına savunma olmayacak; vade nakit planı olmadan uzatılmayacak.
Sonuç: Ay sonu kasayı tahsilat ve ödeme takvimiyle birlikte yazın; 13 haftalık nakit uyarı aracıyla sıkışan haftayı önceden görün.
Bu konu artık sadece hesap değil, karar dosyası meselesiyse ön inceleme talep edebilirsiniz.
