Finansal Otopsi vaka notu
Alacak “devletten, kesin” diye görülünce işletme kendi ödemesini peşin sürdürür; vade makası büyür.
Türkiye’de kamu ve kurumsal alacaklar çoğu zaman “kesin gelecek” diye zihinde teminat sayılır. Bu senaryoda tedarikçi hastane/kamu alacağını 120–180 güne taşırken ithal girdi, lojistik ve personeli 30 günde ödedi. “Devlet batmaz” psikolojisi, nakit planını ihmal ettirdi. Alacak bilançoda sağlam göründü; kasada ise her ay açık oluştu. Kredi ve faktoring maliyeti, zaten ince olan kamu ihale marjını eritti.
Faturalar kesilmiş, alacak kesin gibi; ama her ay bankadan ek limit isteniyor.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Kamu/kurumsal alacak “kesin” sanılarak peşin ithalat, stok ve personel finanse edilir; tahsilat 120–180 güne kayar. Vade makası = alacak günü − ödeme günü. Makas açıldıkça faktoring ve kısa vadeli kredi maliyeti ince ihale marjını yer. Alacak bilançoda sağlam, kasada yoktur. “Devlet batmaz” ile “devlet zamanında öder” karıştırılır; ikincisi nakit planının asıl sorusudur.
“Devletten, kesin”, “ihale kaçmasın”, “biraz daha bekleriz” psikolojisi. Kamu alacağı teminat gibi zihinde tutulur; oysa zaman riski fiyatlanmaz. Yeni ihaleye, eski alacak açıkken girmek gurur ve umuttur. Hukuki/idari takip “ilişki” diye yumuşak tutulur.
Fatura kesilmiş alacak şişer; ödeme idari süreçtedir. Piyasa ödemesi peşin sürdükçe her ay banka limiti istenir. Defter “alacaklı güç”, nakit “borçlu zayıf”. Faktoring ile gelen net tutar, gecikmenin faiz faturasıdır.
Komite alacak yaşlandırması, kamu yoğunlaşması, temlik/faktoring maliyeti ve vade makasını ister. “Kamu” kelimesi tek başına olumlu sinyal değildir; tahsilat günü ve makas asıl okumadır.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Kamu alacak tahsil süresi | 75 gün | 165 gün | çıkarım | Tahsilat takvimi fiilen kaydı. |
| Tedarikçi ödeme süresi | 35 gün | 28 gün | çıkarım | Tedarikçi ödemeleri hızlanırken tahsilat yavaşladı. |
| Açık kamu alacağı | ₺14 milyon | ₺39 milyon | çıkarım | Kaynak bilançoda kilitlendi. |
| Faktoring + kısa vadeli kredi maliyeti | ₺1,1 milyon/yıl | ₺6,4 milyon/yıl | çıkarım | Gecikmenin faizi marjı yedi. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda alacak günü uzarken ödeme günü kısalmış ve finansman maliyeti artmıştır.
Alacağın kesinliği, tahsilat zamanı riskini gizlemiştir.
Temlik, hakediş ihtilafı ve idari ödeme takvimi detayı verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Banka alacağın “kamu” olmasından çok yaşlandırma dökümüne, tahsilat geçmişine, temlik/faktoring durumuna ve vade makasına bakar.
Kesin alacak, zamanında gelmeyen alacaktır; bilanço gücü kasa gücü değildir.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Vade makasını işin başında sınırlar.
Sınır: İhale rekabeti bu şartları zayıflatabilir.
Beklenen etki: Gizli faiz yükünü görünür ve yönetilebilir kılar.
Sınır: Kamu süreçleri yavaşsa tahsilat yine uzayabilir.
Beklenen etki: Açıkların üst üste binmesini durdurur.
Sınır: Mevcut sözleşme yükümlülükleri tam kesmeyi engelleyebilir.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
Kesin alacak, zamanında gelmeyen alacaktır; bilanço gücü kasa gücü değildir.
Kamu/kurumsal alacak gününün piyasa ödeme gününden iki katından fazla uzun olması.
Banka alacağın “kamu” olmasından çok yaşlandırma dökümüne, tahsilat geçmişine, temlik/faktoring durumuna ve vade makasına bakar.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
