Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Mekanizma
Büyüme döneminde kurulan sabit kapasite (kira, leasing, kadro) talep düşünce aynı hızda küçülmez. Başabaş ciro = sabit gider / katkı payı oranı; gerçekleşen ciro bunun altına inince her ay yapısal nakit açığı üretir. Sabit gider, büyümede kaldıraç; daralmada nakit hızlandırıcısıdır. Esneklik oranı (90 günde kesilebilir gider) düşükse şok dayanılmaz hale gelir.
Davranış tuzağı
“Küçülmek yenilgidir”, “personel çıkarmak itibar kaybı”, “kira sözleşmesi uzun ama ofis yakışır” psikolojisi. Daralma kabul edilmez; sabit gider “geçici” diye taşınır. Utanç, başabaş hesabını engeller.
Defter ve kasa
Ciro düşünce kâr hızla zarar olur; sabit gider nakdi her ay ister. Bilançoda varlık (araç/ofis) dururken kasa erir. Küçülme kararı geciktikçe fesih maliyeti de büyür.
Saha / komite okuması
Komite başabaş ciroyu, giderlerin 90 günde ne kadarının kesilebildiğini, sözleşme fesih maliyetini ve hat bazlı katkı payını sorar. Esnek olmayan gider tabanı, gelir şokunda kritik risktir; ‘geçici dip’ savunması başabaş hesabı olmadan kabul edilmez.