Finansal Otopsi vaka notu
Stok değer artışı kâr sanılır; satış fiyatı ve tahsilat yetişmez.
Anonim bileşik senaryoda enflasyon döneminde stok değer artışı muhasebe kârını şişirir. Patron “kârdayız” sanırken satış fiyatı maliyet artışına yetişmemiştir. Eski stok ucuz, yeni alım pahalı; marj squeeze yaşanır. Tahsilat vadesi uzun; kasa yeni stok alımında sıkışır. Kırılma, kâr tablosu pozitifken nakit planında okunur.
Muhasebeci kâr gösteriyor ama yeni mal almak için limit yetmiyor.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Enflasyonda stok değer artışı muhasebe kârını şişirir (FIFO/LIFO etkisi). Satış fiyatı maliyet artışına yetişmezse fiilî marj erir. Eski ucuz stokla satış geçici marj gösterir; yeni alım pahalıdır. Tahsilat vadeli ise kasa yeni stok alımında sıkışır — defter kârlı, kasa boş kalabilir.
“Muhasebeci kâr gösteriyor” en yaygın tuzaktır. Fiyat artırmak müşteri kaçırır sanılır; enflasyon kârı gerçek performans sanılır. Bu tuzak Türkiye sahasında tekrar eder; patron ve satış ekibi tabloyu konuşmadan karar alır. Erken uyarı için 13 haftalık plan şarttır.
Stok değer artışı kâr satırına yansır; nakit ancak satış tahsil edilince ve yeni stok alınmayınca kalır. Yeni stok alımı pahalı → kasa erir. Bu ayrım komite dosyasında ayrı satır olarak sunulmalıdır; muhasebe kârı tek başına limit yenilemesi için yeterli kanıt değildir.
Komite fiilî marj, stok yaşı, fiyat revizyon tarihi, tahsilat performansı ve defter-kasa makasını ister. Enflasyon kârı tek başına olumlu sinyal değildir. Komite aynı dosyada 13 haftalık nakit planı, alacak yaşlandırma, borç servis takvimi ve müdahale listesini birlikte ister; ciro övgüsü tek başına olumlu sinyal değildir.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Brüt kâr marjı (fiilî) | %24 | %13 | çıkarım | Fiyat maliyete yetişmedi. |
| Stok değer artış etkisi / kâr | %15 | %42 | çıkarım | Kârın büyük bölümü stok değerlemesinden. |
| Tahsilat süresi | 55 gün | 88 gün | çıkarım | Nakit girişi gecikti. |
| Yeni stok alım / satış | 1,05x | 1,28x | çıkarım | Pahalı stok alımı nakit tüketti. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda fiilî marj, stok değer etkisi ve tahsilat süresi birlikte bozulmuştur.
Muhasebe kârının operasyonel nakit üretmediği görülmektedir.
Stok değerleme yöntemi, fiyat listesi revizyon tarihleri ve müşteri sözleşmeleri verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Komite enflasyon muhasebesi kârını değil satış marjı, stok yaşı, fiyat revizyonu ve tahsilat performansını okur. Defter kârı teminat sayılmaz.
Enflasyon döneminde muhasebe kârı ile kasa aynı şey değildir; fiyat revizyonu gecikmesi nakit kırılması üretir.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Enflasyon kârı yanıltması azalır.
Sınır: Müşteri direnci revizyonu geciktirir.
Beklenen etki: Marj ve nakit girişi iyileşir.
Sınır: Iskonto kısa vadede kâr tablosunu düşürür.
Beklenen etki: Nakit sıkışıklığını yavaşlatır.
Sınır: Müşteri kaybı riski taşır.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
Enflasyon döneminde muhasebe kârı ile kasa aynı şey değildir; fiyat revizyonu gecikmesi nakit kırılması üretir.
Muhasebe kârı ile operasyonel nakit arasındaki makasın büyümesi; stok değer artışının satış marjına yansımaması.
Komite enflasyon muhasebesi kârını değil satış marjı, stok yaşı, fiyat revizyonu ve tahsilat performansını okur. Defter kârı teminat sayılmaz.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
