Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Mekanizma
Muhasebe kârı; amortisman, tahakkuk, stok değerlemesi ve vadeli satışlarla şişebilir. Borç ise anapara + faiz olarak nakit ister. DSCR = borç servisine uygun nakit / (anapara + faiz) 1’in altına inince kârlı firma bile ödeme üretemez. Faaliyet nakit akışı anapara+faizi karşılamıyorsa “kâr var” cümlesi kredi komitesinde geçersizdir.
Davranış tuzağı
“Zarar etmiyoruz, sorun yoktur” inancı. Kâr ile nakit aynı sanılır. Anapara ödemesi “yatırım gibi” görülüp ihmal edilir; faiz ödenince “kredi düzenli” sanılır. Türkiye’de bilanço kârına bakıp nakit tablosunu okumama yaygın hatadır.
Defter ve kasa
Gelir tablosu yeşil, nakit akış tablosu kırmızı olabilir. Stok ve alacak artışı kârı korurken nakdi emer. Amortisman kârı düşürür ama anapara kâr dışıdır. Bu ayrım öğretilmeden kredi dosyası okunamaz.
Saha / komite okuması
Komite faaliyet nakit akışı, DSCR, anapara amortismanı, işletme sermayesi değişimi ve kâr–nakit makasının kaynağını ister. Kârlı ama DSCR < 1 firma, yapılandırma veya ek teminat olmadan zorlanır; ‘kâr var’ cümlesi dosyayı taşımaz.