Finansal Otopsi vaka notu
Mazot peşin, navlun vadeli: lojistikte vade makası nakit planını kırar.
Anonim bileşik senaryoda lojistik firması akaryakıtı peşin alır, navlun gelirini 60–90 gün vadeli tahsil eder. Mazot fiyatı ve tüketim artınca peşin çıkış hızlanır; müşteri vadeleri uzar. Filo büyütülürken vade makası derinleşir. Brüt marj daralmadan önce mazot/navlun oranı ve kısa vadeli borç sıçrar. Kırılma, sefer sayısı düşmeden nakit planında okunur.
Seferler dolu ama mazot ve şoför ödemeleri için her hafta ek limit gerekiyor.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Lojistikte mazot ve şoför giderleri peşin; navlun geliri vadeli. Vade makası = fiilî tahsilat − mazot ödeme günü. Mazot fiyatı artınca peşin çıkış hızlanır; müşteri vadesi uzarsa makas derinleşir. Filo büyümesi mazot ihtiyacını katlar — sefer hacmi artışı nakit üretmez, peşin tüketir.
“Araç artırırsak ciro artar” ve “müşteri kaçmasın” filo büyümesini vade testi olmadan meşrulaştırır. Mazot faturası “operasyonel” sayılıp nakit planından ayrı tutulur. Bu tuzak Türkiye sahasında tekrar eder; patron ve satış ekibi tabloyu konuşmadan karar alır. Erken uyarı için 13 haftalık plan şarttır.
Navlun faturası geliri artırır; mazot faturası peşin kasadan çıkar. Kiralık araç lease yükü nakittir; amortisman değil. Bu ayrım komite dosyasında ayrı satır olarak sunulmalıdır; muhasebe kârı tek başına limit yenilemesi için yeterli kanıt değildir.
Komite navlun alacak yaşı, mazot/navlun, filo lease yükü ve haftalık nakit planını ister. Sefer sayısı tek başına yeterli değildir. Komite aynı dosyada 13 haftalık nakit planı, alacak yaşlandırma, borç servis takvimi ve müdahale listesini birlikte ister; ciro övgüsü tek başına olumlu sinyal değildir.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Mazot gideri / navlun geliri | %38 | %52 | çıkarım | Yakıt yükü marjı bastırdı. |
| Fiilî tahsilat süresi | 68 gün | 112 gün | çıkarım | Navlun tahsilatı gecikti. |
| Filo araç sayısı | 28 | 42 | çıkarım | Peşin mazot ihtiyacı arttı. |
| Kısa vadeli finansal borç | ₺8 milyon | ₺19 milyon | çıkarım | Vade makası limiti doldurdu. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda mazot/navlun oranı, tahsilat süresi ve kısa vadeli borç birlikte kötüleşmiştir.
Filo büyümesinin vade makasını derinleştirdiği görülmektedir.
Taşıma sözleşmeleri, yakıt kart anlaşmaları ve araç kiralama detayı verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Komite navlun alacak yaşını, mazot/maliyet oranını, filo kiralama ve kısa vadeli borç çevrimini ister. Sefer hacmi tek başına olumlu sinyal değildir.
Lojistikte mazot peşin, navlun vadeli: vade makası büyümeden filo büyümesi sürdürülemez.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Vade makası büyümeden filo kararı alınır.
Sınır: Agresif büyüme hedefi limiti deler.
Beklenen etki: Mazot yükü ve vade baskısı hafifler.
Sınır: Müşteri kaybı kısa vadede ciroyu düşürür.
Beklenen etki: Haftalık nakit baskısını yavaşlatır.
Sınır: Sözleşmeli sefer cezaları devam edebilir.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
Lojistikte mazot peşin, navlun vadeli: vade makası büyümeden filo büyümesi sürdürülemez.
Akaryakıt peşin çıkışı ile navlun tahsilat vadesi arasındaki makasın büyümesi.
Komite navlun alacak yaşını, mazot/maliyet oranını, filo kiralama ve kısa vadeli borç çevrimini ister. Sefer hacmi tek başına olumlu sinyal değildir.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
