Finansal Otopsi vaka notu
Yatırım doğru olsa bile finansman vadesi yanlışsa işletme daha üretime geçmeden ödeme baskısına girebilir.
Şirket yeni üretim hattını kısa vadeli rotatif ve spot kredilerle finanse etti. Yatırımın devreye girme süresi uzayınca kredi anapara ve faiz ödemeleri yatırımın nakit üretiminden önce başladı.
Makine kurulumu sürerken kredi limitleri yenilenmeye ve faiz ödemeleri işletme nakdinden karşılanmaya başladı.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Yatırımın nakit geri dönüşü (payback) 4–7 yıl iken finansman 6–18 aylık kısa vadeli ise vade uyumsuzluğu doğar. Anapara ödemeleri üretim/ciro henüz oturmadan başlar; işletme sermayesi ile yatırım borcu aynı kısa vadeli limitte çarpışır. Sonuç: kapasite kurulmuş olsa bile ödeme baskısı operasyonu bozar. Doğru test yatırımın IRR’si değil, borç servisinin nakit zamanlamasıyla uyumudur.
“Fırsat kaçmasın”, “makine şimdi ucuz”, “faiz sonra düşer” anlatıları kısa vadeli limitle uzun varlık alımını meşrulaştırır. Yatırımın kârlılığı ile finansmanın sürdürülebilirliği aynı cümlede karıştırılır. Banka “yatırım kredisi” demeden spot/rotatif kullandırmak kolay geldiği için yapısal hata peş peşe tekrarlanır.
Bilanço sabit kıymet gösterir; kasa ise kısa vadeli anapara + faiz ister. Amortisman gideri nakitsizdir; anapara ödemesi ise kârdan bağımsız nakit çıkışıdır. Bu yüzden “yatırım doğru, geçici sıkışıklık” çoğu zaman vade hatasının perdelenmesidir.
Komite yatırımın geri dönüş süresini, kullanılacak kredinin ortalama vadesini, inşaat/devreye alma süresince işletme sermayesi ihtiyacını ve DSCR’yi ayrı sorar. “Makine alındı, ciro artacak” yeterli değildir; ilk 24 ay nakit açığı ve amortisman dışı anapara yükü görünmeden yatırım dosyası tamamlanmaz.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Yatırım tutarı | ₺0 | ₺48 milyon | çıkarım | Şirket ölçeğine göre yüksek sermaye bağlandı. |
| Ortalama kredi vadesi | 18 ay | 11 ay | çıkarım | Finansman vadesi yatırım süresinden daha kısa kaldı. |
| Devreye alma süresi | 8 ay | 15 ay | çıkarım | Nakit üretim tarihi ertelendi. |
| Aylık borç servisi | ₺1,2 milyon | ₺3,9 milyon | çıkarım | Mevcut operasyonun taşıma kapasitesini aştı. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda yatırım devreye alma süresi kullanılan kredinin ortalama vadesini aşmıştır.
Yatırımın işletme sermayesini tüketmiş ve mevcut faaliyetleri zayıflatmış olması kuvvetle muhtemeldir.
Leasing alternatifi, özkaynak katkısı ve yatırım teşvik kapsamı verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Banka yatırımın teknik değerinden önce özkaynak katkısını, devreye alma takvimini, geri ödeme kaynağını ve vade eşleşmesini sorgular.
Yatırımın kârlılığı ile yatırımın finansmanının sürdürülebilirliği farklı testlerdir.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Geri dönüş süresi ile borç servis başlangıcını eşleştirir.
Sınır: Kurulum ve satış rampası varsayımları gerçekçi değilse model yanıltır.
Beklenen etki: Peşin nakit çıkışını ve kısa vadeli kredi bağımlılığını azaltır.
Sınır: Sözleşme koşulları değiştirilemiyorsa maliyet artabilir.
Beklenen etki: Borç servis takvimini yatırımın nakit üretim dönemine yaklaştırır.
Sınır: Yatırımın ekonomik değeri kanıtlanamıyorsa finansman bulunamayabilir.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
Yatırımın kârlılığı ile yatırımın finansmanının sürdürülebilirliği farklı testlerdir.
Yatırımın geri dönüş süresi ile kullanılan kredinin ortalama vadesi arasındaki açık.
Banka yatırımın teknik değerinden önce özkaynak katkısını, devreye alma takvimini, geri ödeme kaynağını ve vade eşleşmesini sorgular.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
