Finansal Otopsi vaka notu
İş bitmiş gibi görünür; para gelmeyince taşeron, malzeme ve kredi aynı anda vadesini ister.
İnşaat, konkordato verilerinde tekstilden sonra en sık görülen sektörlerden biridir. Bu senaryoda yüklenici hakedişin onayını ve ödemesini beklerken taşeronlara, demir-çimento tedarikçilerine ve teminat mektubu komisyonlarına peşin veya kısa vadeli ödeme yaptı. “İş var, hakediş de kesin gelecek” güveni, vade uyumsuzluğunu gizledi. Proje kâğıt üzerinde kârlıydı; nakit takviminde ise her geciken onay bir kredi ve çek baskısı üretti.
Şantiyeler açık, iş ilerliyor; kasa ve banka limiti sürekli açık veriyor.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
İnşaatta hakediş onayı ve ödemesi gecikirken taşeron, malzeme ve teminat mektubu maliyetleri peşin veya kısa vadelidir. Vade uyumsuzluğu: giriş 90–180 gün, çıkış 0–30 gün. Proje kâğıt üzerinde kârlı olsa bile nakit takvimi açık üretir. Birden fazla projede aynı makas birikince çek/kredi ile “taşıma” başlar; taşıma, finansman değil kırılma hazırlığıdır. Teminat mektubu limiti de bloke ederek işletme sermayesini ayrıca sıkıştırır.
“İş var, hakediş kesin gelir”, “şantiye durmasın”, “yeni iş eskiyi finanse eder” inancı. Geciken alacak varken yeni taahhüde girmek gurur ve umut karışımıdır. Hukuki takip “işverenle ilişkiyi bozar” diye ertelenir. İnşaatta görünür ilerleme, görünmez nakit açığını gizler.
Hakediş alacağı bilançoda şişer; kasa boşalır. “Alacağımız güçlü” sanılır çünkü iş bitmiş veya bitmek üzeredir; ödeme idari/finansal gecikmeyle ayrıdır. Taşeron ödemesi peşin sürdükçe defter varlık, saha kriz üretir.
Komite hakediş yaşlandırması, işveren yoğunlaşması, teminat mektubu stoku ve proje bazlı nakit açığını ister. “Sözleşme tutarı büyük” yeterli değildir; tahsilat günü ve taşeron ödeme günü makası asıl okumadır.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Ortalama hakediş tahsil süresi | 45 gün | 130 gün | çıkarım | Onay ve ödeme gecikmesi nakit döngüsünü bozdu. |
| Taşeron / malzeme ortalama ödeme | 30 gün | 25 gün | çıkarım | Çıkışlar hızlanırken girişler yavaşladı. |
| Açık hakediş alacağı | ₺22 milyon | ₺68 milyon | çıkarım | Bilanço alacağı şişti, kasa boşaldı. |
| Teminat mektubu + kısa vadeli kredi | ₺18 milyon | ₺51 milyon | çıkarım | Proje finansmanı işletme kredisine yüklendi. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda hakediş günü uzarken ödeme günü kısalmış, kısa vadeli borç artmıştır.
Proje kârlılığı ile proje nakit zamanlaması birbirinden ayrışmıştır.
İşveren bazlı gecikme nedeni, hak ediş ihtilafı ve teminat mektubu nakde çevrilme riski verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Banka sözleşme tutarından çok hakediş yaşını, teminat mektubu riskini, taşeron borcunu ve proje bazlı nakit açığını inceler.
İnşaatta iş bitmiş olmak, paranın kasaya girdiği anlamına gelmez.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Vade uyumsuzluğunu işin başında sınırlar.
Sınır: İhale baskısı bu maddeleri pazarlıkta zayıflatabilir.
Beklenen etki: Hakediş gecikmesinin şantiyeyi sürüklemesini erken gösterir.
Sınır: İşveren onayı siyasi/idari gecikirse plan sapar.
Beklenen etki: Açıkların üst üste binmesini durdurur.
Sınır: Şantiye durdurma cezası ve teminat mektubu riski ayrı yönetilmelidir.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
İnşaatta iş bitmiş olmak, paranın kasaya girdiği anlamına gelmez.
Hakediş alacak gününün taşeron ve malzeme ödeme gününden sistematik olarak uzun olması.
Banka sözleşme tutarından çok hakediş yaşını, teminat mektubu riskini, taşeron borcunu ve proje bazlı nakit açığını inceler.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
