Finansal Otopsi vaka notu
Sipariş iptali gelince özel üretim mobilya stoku ve döviz borcu aynı anda baskı yapar.
Anonim bileşik senaryoda mobilya üreticisi tek büyük ihracat alıcısına bağlı üretim yapar; alıcı siparişi iptal edince özel ölçü ve kaplama stok depoda kalır. İthal hammadde ve aksesuar peşin veya kısa vadeli döviz borcuyla alınmıştır. Alacak oluşmaz, stok likit değildir; kur ve faiz baskısı birlikte gelir. Kırılma, ciro düşüşünden önce alıcı yoğunlaşması ve stok gününde okunur.
Konteyner hazırlanmıştı; alıcı iptal etti ve depo özel sipariş mobilyayla doldu.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
İhracatta üretim maliyeti (hammadde, işçilik, lojistik) tahsilattan önce ve çoğu zaman döviz cinsinden borçla finanse edilir. Tek alıcıya özel üretim iptal edilince alacak oluşmaz; stok özel ölçü/kaplama nedeniyle likit değildir. Döviz borcu vadesi gelirken gelir satırı yoktur — kur ve faiz çift baskı yapar. Yoğunlaşma arttıkça komite teminat yerine alıcı çeşitliliği ve sipariş belgesi ister.
“İhracat yaptığımız için güvendeyiz” ve “yıllardır aynı alıcı” cümleleri yoğunlaşmayı meşrulaştırır. Avans istemek ilişkiyi bozar sanılır; iptal gelince “bir kerelik” denir. Bu tuzak Türkiye sahasında tekrar eder; patron ve satış ekibi tabloyu konuşmadan karar alır. Erken uyarı için 13 haftalık plan şarttır.
Stok bilançoda varlık; iptalde gelir yok. Döviz borcu kur farkı ve faizle kasayı eritir. Kâr tablosu henüz batış göstermeden nakit planı kırmızı olabilir. Bu ayrım komite dosyasında ayrı satır olarak sunulmalıdır; muhasebe kârı tek başına limit yenilemesi için yeterli kanıt değildir.
Komite alıcı yoğunlaşması, sipariş/avans, stok yaşı, döviz borç vadesi ve sigorta kapsamını ister. Limit artışı yoğunlaşma düzelmeden zordur. Komite aynı dosyada 13 haftalık nakit planı, alacak yaşlandırma, borç servis takvimi ve müdahale listesini birlikte ister; ciro övgüsü tek başına olumlu sinyal değildir.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| En büyük alıcı payı | %42 | %68 | çıkarım | Gelir tek alıcıya yoğunlaştı. |
| Stokta kalma süresi | 35 gün | 110 gün | çıkarım | Özel sipariş stok dönüşü durdu. |
| Döviz kısa vadeli borç | $420 bin | $980 bin | çıkarım | Hammadde peşin alım borcu ödenemedi. |
| İptal sonrası satılabilir stok | %75 | %20 | çıkarım | Özel ölçü/kaplama ikinci piyasada zor satılır. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda alıcı payı, stok günü ve döviz kısa vadeli borç birlikte kötüleşmiştir.
İptal sonrası stokun büyük bölümünün likit olmadığı kabul edilmektedir.
Incoterms, sigorta, akreditif ve iptal sözleşmesi metni verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Komite ihracat cirosunu değil alıcı yoğunlaşması, sipariş belgesi, stok satılabilirliği ve döviz borç takvimini okur. Özel üretim stok teminat değildir; iptal sonrası iskonto veya fire kaçınılmazdır.
İhracatta tek alıcıya özel üretim, iptal riskini tamamen üreticinin kasasına yükler.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Yoğunlaşma ve iptal riski sınırlanır.
Sınır: Alıcı pazarlık gücü yüksekse şartlar zayıf kalabilir.
Beklenen etki: İptalde nakit hasarı azalır.
Sınır: Sigorta kapsamı dar ise yine fire yazılır.
Beklenen etki: Kanamayı durdurur. Etki ölçümü için önce/sonra tablo karşılaştırması gerekir.
Sınır: Özel stok sıfırlanamayabilir; kur riski sürer.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
İhracatta tek alıcıya özel üretim, iptal riskini tamamen üreticinin kasasına yükler.
Tek alıcıya bağlı üretimde iptal sonrası satılamayan stok ve döviz borcunun birlikte büyümesi.
Komite ihracat cirosunu değil alıcı yoğunlaşması, sipariş belgesi, stok satılabilirliği ve döviz borç takvimini okur. Özel üretim stok teminat değildir; iptal sonrası iskonto veya fire kaçınılmazdır.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
