Finansal Otopsi vaka notu
Döviz peşin hammadde, TL vadeli satış: kur ve vade makası birlikte sıkıştırır.
Anonim bileşik senaryoda üretici ithal hammaddeyi peşin veya kısa vadeli döviz borcuyla alır, yurtiçi müşteriye 90 gün vadeli satar. Kur hareketi maliyeti artırır; fiyat revizyonu gecikir. Vade makası işletme sermayesini şişirir. Stok ve alacak birlikte büyür. Kırılma, satış hacmi düşmeden döviz borç vadesi ve kur/ciro oranında okunur.
Hammadde peşin geliyor ama müşteri 90 gün vade istiyor; kur artınca limit yetmiyor.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
İthal hammadde peşin döviz çıkışı; yurtiçi satış vadeli TL gelir. Vade makası + kur riski birlikte işler. Kur artınca maliyet yükselir; fiyat revizyonu gecikirse marj erir. Döviz borç vadesi gelirken tahsilat yoksa çift baskı oluşur. Hedge yoksa kur pozisyonu açık risktir. Kırılma zinciri çoğu zaman ciro düşüşünden önce işletme sermayesi, borç servisi ve tahsilat performansında görünür; müdahale penceresi bu erken sinyalde daralmaya başlar.
“Kur düşer” ve “müşteri fiyat artışı kabul etmez” revizyonu geciktirir. TL ciro döviz riskini gizler. Bu tuzak Türkiye sahasında tekrar eder; patron ve satış ekibi tabloyu konuşmadan karar alır. Erken uyarı için 13 haftalık plan şarttır.
Stok ve alacak TL; maliyet döviz. Kur farkı kâr tablosuna gecikmeli yansır; kasa peşin döviz çıkışıyla erir. Bu ayrım komite dosyasında ayrı satır olarak sunulmalıdır; muhasebe kârı tek başına limit yenilemesi için yeterli kanıt değildir.
Komite döviz borç vadesi, kur pozisyonu, fiyat endekslemesi, peşin stok yaşı ve tahsilat performansını ister. Komite aynı dosyada 13 haftalık nakit planı, alacak yaşlandırma, borç servis takvimi ve müdahale listesini birlikte ister; ciro övgüsü tek başına olumlu sinyal değildir.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Döviz borç / aylık ciro | 0,35x | 0,72x | çıkarım | Döviz yükü arttı. Trend en az iki dönem izlenmelidir. |
| Fiilî tahsilat süresi | 78 gün | 118 gün | çıkarım | Vadeli satış tahsilatı gecikti. |
| Kur etkisi / brüt kâr | %8 | %24 | çıkarım | Kur marjı eritti. Trend en az iki dönem izlenmelidir. |
| Peşin hammadde / stok | ₺2,1 milyon | ₺5,8 milyon | çıkarım | Peşin alım stok ve borç baskısı yarattı. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda döviz borç/ciro, tahsilat süresi ve kur etkisi birlikte bozulmuştur.
Peşin döviz maliyet ile vadeli TL satış makasının derinleştiği görülmektedir.
Forward/hedge kullanımı, ithal sözleşmeleri ve müşteri fiyat endeks maddeleri verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Komite döviz borç vadesi, kur pozisyonu, ithal maliyet/ciro ve vadeli alacak yaşını ister. TL ciro döviz riskini gizlemez.
Peşin döviz maliyet + vadeli TL satış; kur ve vade makası birlikte yönetilmezse nakit kırılır.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Kur ve vade makası sınırlanır.
Sınır: Müşteri endeksli fiyata direnç gösterir.
Beklenen etki: Kur ve nakit baskısı hafifler.
Sınır: Hedge maliyeti ve bilgi eksikliği engel olabilir.
Beklenen etki: Ani kur/vade baskısını yavaşlatır.
Sınır: Üretim durması müşteri kaybı riski taşır.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
Peşin döviz maliyet + vadeli TL satış; kur ve vade makası birlikte yönetilmezse nakit kırılır.
Peşin döviz hammadde çıkışı ile vadeli TL satış arasındaki makasın kur ile birlikte büyümesi.
Komite döviz borç vadesi, kur pozisyonu, ithal maliyet/ciro ve vadeli alacak yaşını ister. TL ciro döviz riskini gizlemez.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
