Finansal Otopsi vaka notu
Kur riski yalnız borç tutarı değil, gelir para birimi ile ödeme para birimi arasındaki yapısal uyumsuzluktur.
Şirket daha düşük faiz beklentisiyle döviz kredisi kullandı; gelirlerin çoğu TL kaldı. Kur yükseldikçe anapara karşılığı, faiz gideri ve teminat baskısı birlikte arttı.
Satış hacmi korunmasına rağmen bilanço borcu ve finansman gideri kur hareketleriyle hızla büyüyordu.
Öğretim notu, komite derinliği
Aşağıdaki bloklar özet geçiş değildir; kredi komitesi ve saha finans diliyle mekanizma, davranış tuzağı ve teşhis sırasını açar.
Kur riski yalnız borç tutarı değil, gelir para birimi ile borç para birimi uyumsuzluğudur (açık pozisyon). TL gelir / döviz borç yapısında kur artışı anapara ve faiz yükünü TL’de şişirir; faaliyet nakdi aynı oranda artmaz. “Döviz faizi düşük” görünen kredi, hedge veya doğal hedge yoksa toplam riski azaltmaz; risk türünü değiştirir. Net döviz pozisyonu / aylık faaliyet nakdi kritik eşiği aşınca bilanço şoku operasyon şokuna döner.
“Döviz kredisi ucuz”, “kur bu seviyede kalır”, “ihracat yapıyoruz biraz” gibi yarım hedge inançları yaygındır. İhracat oranı düşükken döviz borç almak sık görülür. Kur yükselince suç dışarıdadır; yapısal uyumsuzluk konuşulmaz.
Kur farkı zararı gelir tablosunu bozar; aynı anda TL kasa döviz taksitini karşılamak için erir. Faaliyet kârı pozitifken kur farkı nedeniyle dönem zararı ve nakit sıkışıklığı birlikte gelebilir. “Operasyon iyi, kur vurdu” cümlesi çoğu zaman açık pozisyon yönetilmediğinin itirafıdır.
Komite net döviz pozisyonunu, gelirlerin döviz payını, hedge politikasını ve kur +%20/40 stresini ister. TL gelirli firmada yüksek döviz borç, faiz avantajına rağmen yapısal kırmızı bayraktır.
Sayısal eşikler, senaryo parametresi
Aşağıdaki eşikler gerçek firma verisi değil; senaryo parametresidir. Kanıt sınıfı varsayılan olarak çıkarımdır.
| Gösterge | Başlangıç | Son durum | Kanıt sınıfı | Finansal yorum |
|---|---|---|---|---|
| Döviz borcu | €1,8 milyon | €2,4 milyon | çıkarım | Yeni kullanım ve kur farkı baskısı birlikte arttı. |
| Döviz gelir payı | %32 | %18 | çıkarım | Doğal koruma zayıfladı. |
| Net döviz açığı | ₺28 milyon | ₺76 milyon | çıkarım | Bilanço oynaklığı işletme ölçeğini aştı. |
| Faaliyet nakdi / borç servisi | 1,6x | 0,7x | çıkarım | Nakit üretimi borç servisini karşılayamaz hâle geldi. |
Kırılma zinciri
Kanıt ayrımı
Senaryoda döviz gelir payı düşerken net döviz açığı yükselmiştir.
Doğal koruma yetersizdir ve şirket kur hareketine açık kalmıştır.
Hedge sözleşmeleri, döviz mevduatı ve ihracat alacaklarının vade yapısı verilmemiştir.
Kredi komitesi bakışı
Banka döviz borcunun karşısında aynı para biriminden düzenli gelir, hedge veya likit döviz varlığı olup olmadığını inceler.
Düşük görünen döviz faizi, gelir para birimi uyumsuzsa toplam riski azaltmaz; yalnız risk türünü değiştirir.
Müdahale zaman çizgisi
Beklenen etki: Borç kararını yalnız faiz oranından çıkarıp toplam riske bağlar.
Sınır: Kur tahmini değil senaryo kullanmak gerekir; tek tahmin yanıltır.
Beklenen etki: Açık pozisyonu kontrollü seviyeye indirir.
Sınır: Hedge maliyeti ve TL faiz seviyesi toplam maliyeti yükseltebilir.
Beklenen etki: Kur şokunun kısa vadeli nakit etkisini azaltır.
Sınır: Kur zararı gerçekleşmişse bilanço etkisi tamamen geri alınamaz.
Kendi işletmenize uygulayın
Kısa cevaplar
Düşük görünen döviz faizi, gelir para birimi uyumsuzsa toplam riski azaltmaz; yalnız risk türünü değiştirir.
Net döviz pozisyonunun aylık faaliyet nakdine oranla kritik seviyeye çıkması.
Banka döviz borcunun karşısında aynı para biriminden düzenli gelir, hedge veya likit döviz varlığı olup olmadığını inceler.
Bu sayfa bilgilendirme ve finansal düşünme çerçevesidir; tek başına şirket teşhisi veya kredi kararı değildir.
Ayrıntılı yayın standardı için Finansal Otopsi metodolojisini inceleyin.
Merhaba ben Sezen..
